Wiadomości ogólne


Tu podaj tekst alternatywny

Uprawa śliw w świecie i w Polsce
Najwięcej dzikich gatunków śliwy występuje na Kaukazie, w Azji Mniejszej i Azji Środkowej, w Europie zaś — w Grecji i Mace­donii. W Ameryce znajdują się również ośrodki występowania 1 śliw dziko rosnących. Jest rzeczą możliwą, że przez cieśninę Be­ringa owoce drzew azjatyckich dostawały się do Ameryki, gdzie — zapewne wskutek naturalnego krzyżowania się — powstawały nowe gatunki i nowe odmiany.
Racjonalna uprawa śliw w Europie zaczyna się dopiero od XVI wieku. Obecnie światowa produkcja śliwek wynosi około 5 milionów ton, zajmując 8 miejsce w światowej produkcji owo­ców. Około 2/3 masy towarowej jest przerabiane na susz, śliwo­wicę, dżemy, powidła i kompoty, a 73 owoców spożywa się w sta­nie świeżym. Największymi producentami śliwek są: Jugosławia (73 światowej produkcji), USA, Włochy, Algieria, Tunezja, Rumunia i Bułga­ria. W mniejszych ilościach uprawiane są śliwy w ZSRR, Anglii, Turcji, Austrii, Japonii, Hiszpanii, Francji, Argentynie, Holandii, Belgii, Australii, Szwajcarii, Kanadzie, Norwegii, Chile, Nowej Zelandii, Czechosłowacji i Danii. W krajach tych procentowy udział śliw w ogólnej liczbie drzew owocowych waha się od 18 (ZSRR) do 65,5% (Jugosławia).
W krajach przodujących w produkcji śliw zastosowano rejoni­zację, polegającą na zgrupowaniu do 60% sadów śliwowych w re­jonach o sprzyjających warunkach przyrodniczych i ekonomicz­nych. W Polsce liczba drzew śliwowych w 1969 r. wynosiła 17 195 000, a zbiory śliwek 108 300 ton. Procentowy zaś udział śliw w ogól­nej liczbie drzew owocowych wynosił 21,4%. Około 50% drzew śliwowych znajdowało się w Polsce w 5 województwach: kra­kowskim 2 524 000 drzew, kieleckim — 1 777 000, poznańskim — 1 623 000, lubelskim — 1 333 000 i rzeszowskim — 1 285 000, po­nad milion drzew — w województwach: katowickim, bydgoskim, łódzkim, warszawskim i wrocławskim. Na podstawie już istniejących sadów śliwowych oraz warun­ków klimatyczno-glebowych sprzyjających uprawie tego gatunku można wyodrębnić 5 rejonów, w których śliwy mogą się pomyśl­nie rozwijać.
1. Rejon podkarpacki. Obejmuje część byłych województw: rze-
szowskiego, krakowskiego oraz katowickiego i odznacza się sto­sunkowo wysokimi opadami, dużym nasłonecznieniem i długą jesienią. Gleby tego rejonu to glinki lub lessy zasobne w wodę. Przeważa w tym rejonie uprawa węgierek.
Rejon podsudecki. Część południowa ma warunki klimatycz-no-glebowe podobne jak w rejonie podkarpackim, sprzyjające uprawie węgierek. Część północna obejmuje okolice Brzegu, Wrocławia oraz Legnicy i charakteryzuje się wczesną, ciepłą wiosną i ciepłym latem, mniejszą ilością opadów oraz łagodniej­szą zimą. Nadaje się do uprawy śliw deserowych. Rejon nadwiślański. Ciągnie się wzdłuż Wisły, od Krakowa do Warszawy, i odznacza się mniejszą ilością opadów oraz żyznymi glebami (lessy i w dużej części mady nadrzeczne). Nadaje się do uprawy węgierek, a na wyższych terasach nadwiślańskich — śliw deserowych.
Rejon nadodrzański. Obejmuje części byłych województw: poznańskiego, wrocławskiego, zielonogórskiego i szczecińskiego. W rejonie tym opary roczne wahają się od 500 do 600 mm, a gleby są przeważnie aluwialne lub bagienne, próchniczne, cie­płe. Nadaje się głównie do uprawy śliw deserowych. Rejon północny. Obejmuje tereny nad dolną Wisłą i górną Notecią. Opady w tym rejonie wahają się w granicach 500— 700 mm, a terasy nadwiślańskie nadają się doskonale pod upra­wę węgierek i śliw deserowych.

Skład chemiczny owoców
Skład chemiczny śliwek według badań Ceriewitinowa i na pod­stawie badań przeprowadzonych przez zespół pracowników nau­kowych Wydziału Ogrodniczego Akademii Rolniczej w Krako wie podany jest w tabelach 15 i 16.
Z cukrów w śliwkach występuje najwięcej sacharozy i glukozy a znacznie mniej fruktozy. Z kwasów zaś w największej ilość występują kwas cytrynowy i jabłkowy.

Skład chemiczny śliwek (w %) według Ceriewitinowa TABELA 15
Grupa śliw Cukry Cukier Sacharoza Kwasy
ogółem inwertowany organiczne
Węgierki 10,65 5,9 5,2 0,56
Renklody 9^57 1?2 2,58 1,27

Skład chemiczny śliwek (w %) według Kroppa (Wydz. Ogrodn. Akad. TABELA 16 Roln. w Krakowie)
Grupa śliw Cukry Cukier Sacharoza Kwas Związki
ogółem inwert. jabłkowy nierozpusz.
Śliwy ogólnie 7,9 4,7 3,2 1,1 1,9
Węgierki 9,3 5,5 3,8 1,0 1,9
154 Renklody 6,7 3,6 2,7 0,6 1,8
Śliwki zawierają stosunkowo małe ilości witamin. Zawartość wi­taminy C w renklodach wynosi 0—7 mg°/o, w węgierkach 5— 17 mg%. Średnia zawartość witaminy A (karotenu) wynosi 0,21 mg%, witaminy Bx — 0,15 mg,0/o, witaminy B2 — 0,03 mg°/o.
Zawartość związków mineralnych w owocach wzrasta aż do mo­mentu dojrzałości i wynosi: 18,8% potasu, 16,3% fosforu, 11,0% wapnia, 7,2% magnezu, 1,7% sodu, 3,5% siarki, 0,31% żelaza i ślady innych pierwiastków (procenty w stosunku do suchćj masy).

Systematyka rodzaju i pochodzenie odmian uprawnych
Rodzaj śliwa (Prunus) należy do podrodziny śliwowych (Pm-noideae), rodziny różowatych (Rosaceae). Rodzaj ten obejmuje 32 gatunki, z których w światowej praktyce ogrodniczej naj­ważniejszą rolę odegrały: Prunus domestica L., Prunus divari­cata Led., Prunus spinosa L., Prunus salicina Lindi., Prunus americana Marsh., Prunus ussuriensis Kov. et Kost., Prunus nigra Ait., Prunus angustifolia Marsh., Prunus hortulana BaiL, Prunus munsoniana Wight et Hedr. i Prunus simonii Carr. Prace nad systematyką śliw są bardzo liczne, ponieważ rodzaj ten obejmuje wiele różnorodnych form. Najwięcej trudności mieli systematycy z ustaleniem pochodzenia śliwy domowej (Prunus domestica). Dopiero badania cytologiczne Darlingtona, Craina, Lawranca, Kobla i Schiemann w latach 1927—1931 wy­kazały, że gatunek ten jest heksaploidem powstałym ze skrzyżo­wania tetraploidalnego gatunku Prunus spinosa i diploidalnego gatunku Prunus divaricata. Prace Rybina wykonane w 1933 r. potwierdziły tę hipotezę, a prace H. Murawskiego z 1962 r., wykonane w Stacji Doświad­czalnej Akademii Nauk NRD w Munchebergu, wykazały, że można przez międzygatunkowe krzyżowanie uzyskiwać amfi-ploidalne, wartościowe odmiany śliw w obrębie rodzaju Prunus o liczbie chromosomów 2n = 48.
Na podstawie badań cytologicznych Kobei dzieli rodzaj Prunus na 5 grup:
grupa divaricata, o liczbie chromosomów 2n = 16, rośnie dziko w Europie Wschodniej i w Azji Mniejszej;
grupa triflora, o liczbie chromosomów 2n = 16, rośnie dziko w Azji Wschodniej;
grupa americana, o liczbie chromosomów 2n = 16, rośnie dziko w Ameryce Północnej;
grupa spinosa, o liczbie chromosomów 2n = 32, rośnie dziko w Europie, w Azji Mniejszej i w Ameryce Północnej;
grupa domestica, o liczbie chromosomów 2n = 48, w stanie dzikim nie występuje.
Po licznych próbach systematycznego opracowania tego rodzaju,
podjętych przez Boisiera, Linneusza, De Candolle'a, Schneidera,
Woronowa, Jakimowa, Hedricka i Hegiego, Johansona i Oldena,
Roder publikuje w 1939 r. obszerną monografię gatunku Prunus
domestica.
Roder przyjmuje Hegiego podział rodzaju Prunus na 4 podro-dzaje: 1) Cerasus, 2) Padus, 3) Amygdalus, 4) Prunophora, pod-rodzaju Prunophora zaś — na 2 sekcje: Euprunus i Prunocera-sus. Do pierwszej sekcji zalicza europejskie śliwy uprawne, do sekcji drugiej — amerykańskie.
Gatunek Prunus domestica należący do sekcji Euprunus dzieli na 4 podgatunki, a te na odmiany, które — chociaż bez znacze­nia botaniczno-systematycznego — mają znaczenie praktyczne. Podział ten Roder ustalił na podstawie cech morfologicznych kwiatów, owoców, pestek, liści, jednorocznych pędów, pokroju drzew itp.
Roder wyróżnia następujące podgatunki (subspecies) pomologicz­ne należące do gatunku Prunus domestica:
1) subspecies insitita:
var. pomariorum — damaszki,
var. cerea — mirabelki;
2) subspecies italica:
var. Claudiana — renklody,
var. subrotunda — śliwki okrągłe;
3) subspecies intermedia:
var. ovoidea — śliwki jajowe,
var. oxycarpa — śliwki owalne,
var. mamillaris — śliwki daktylowe,
var. semipruneauliana — półwęgierki;
4) subspecies oeconomica:
a) var. pruneauliana — węgierki.
Śliwa tarnina (Prunus spinosa L.). Tarninę spotyka się prze­ważnie na obszarach stepowo-leśnych, na leśnych polanach, w do­linach porzecznych, przy drogach, rzadko w lesie. Dochodzi do 800—1200 m n.p.m.
Tarnina jest głęboko zakorzeniającym się, silnie rozgałęzionym krzewem, wysokości 1—3 m. Czasami wyrasta w niezbyt duże drzewo — wysokości 4 m. Pędy są cierniste, w młodości owło­sione. Liście wydłużone, eliptyczne, długości 2—4 cm, o brze­gach piłkowanych, w młodości owłosione, później nagie. Kwiaty białe, o średnicy korony 1—1,5 cm, są zwykle osadzone poje­dynczo. Szypułka kwiatowa naga. Owoce kuliste, o średnicy 1— 1,5 cm, czarnosine. Miąższ owoców soczysty, o smaku cierpko-kwaśnym. Pestka jajowata, o pomarszczonej powierzchni. W obrębie tego gatunku występuje dużo form. Najczęściej spo­tykanymi odmianami botanicznymi są: var. typica, var. pu-bescens, var. purpurea, var. plena. Tarnina na ogół trudno krzy­żuje się z innymi gatunkami Prunus. Znane są jej mieszańce z ałyczą na tych terenach, gdzie rosną razem. Ałycza (Prunus divaricata Led., syn. Prunus cerasifera Ehr.). Ałycza rośnie dziko na Kaukazie, Zakaukaziu, w Iranie i w Azji Środkowej. W Europie spotyka się ją w Jugosławii i w Bułgarii. Na Kaukazie dochodzi do 2000 m n.p.m., rosnąc na zboczach łańcuchów górskich.
Ałycza jest krzewem wysokości około 1,5 m lub drzewem docho­dzącym do 8 m, o wyniosłych gałęziach i ciernistych pędach. System korzeniowy ałyczy jest silnie rozgałęziony, u niektórych typów płytki. Liście są małe, długości 3—6 cm, owalnolanceto-wate, jajowate lub jajowate nieco wydłużone, o brzegach piłko-wanych, barwy jasnozielonej, lśniące i nagie, jedynie u nasady głównego nerwu blaszka liściowa jest słabo owłosiona. Kwiaty śnieżnobiałe, o średnicy 2—2,5 cm lub więcej, są osadzone po­jedynczo. Owoce owalne lub kuliste, różnej barwy — od ciemno­czerwonej do żółtej, pokryte słabym nalotem. Skórka cienka, mocna. Miąższ miękki, mączysty, kwaśnogorzki, niesmaczny. Pestka owalna, krótka, ściśle przylegająca do miąższu, gładka lub szorstka, czasem jamkowata.
Szerokie rozpowszechnienie i różnorodne warunki ekologiczne wpłynęły na dużą zmienność tego gatunku, zwłaszcza kształtu, wielkości, smaku i barwy owoców. Rozpowszechnienie swoje za­wdzięcza ałycza głównie temu, że stanowi dobrą podkładkę dla wielu odmian śliw.
Do ważniejszych odmian botanicznych tego gatunku należą: var. pissardii, var. pendula, var. media i var. dasycarpa. Śliwa domowa (Prunus domestica L.). Śliwa domowa w stanie zdziczałym występuje najliczniej w Azji Mniejszej, na Kaukazie, Zakaukaziu i w Iranie, dochodząc nawet do 1200 m n.p.m. W Europie w stanie zdziczałym spotykana jest w Grecji i w Ma­cedonii. W uprawie sięga do 56° szerokości północnej. Śliwa domowa jest drzewem wysokości 8—11 m. Młode pędy są początkowo skąpo owłosione, później nagie, bez cierni. Liście eliptyczne lub odwrotnie jajowate, długości 5—10 cm, o brze­gach piłkowanych, z wierzchu ciemnozielone, nagie, matowe, od spodu lekko owłosione. Ogonek liściowy długości 1,5—2,5 cm. Kwiaty białe lub zielonobiałe, o średnicy korony 1,5—2,5 cm, osadzone są zwykle po 2. Szypułka kwiatowa lekko owłosiona. Owoce wydłużone, jajowate lub kulistawe, różnej barwy — od bladozielonej i żółtej do czerwonej i granatowej. Miąższ smaczny.
Śliwa lubaszka (Prunus domestica ssp. insititia L.). Zdziczałe formy tej śliwy rosną w Azji Środkowej aż do Morza Czarnego i Syrii, na południowym Kaukazie i w południowej Europie na Półwyspie Bałkańskim. W stanie dzikim nie występuje. Jest ona na dużą skalę uprawiana w Europie i Ameryce, zwłaszcza tam, gdzie nie udają się odmiany bardziej szlachetne. Jej zasięg koń­czy się na 62°40/ szerokości północnej.
Śliwa lubaszka jest krzewem lub drzewem wysokości około 6 m. P^dy jej są mniej cierniste niż pędy tarniny i ałyczy. Kora ich jest szarobrunatna, gładka. Młode gałęzie są gęsto owłosione. Liście są eliptyczne lub odwrotnie jajowate, długości 4—8 cm, od spodu skąpo owłosione, z wierzchu nagie i matowe. Ogonek liściowy długości 1—2 cm. Kwiaty białe, o średnicy korony 2— 2,5 cm, osadzone są pęczkami. Szypułka kwiatowa owłosiona. Owoce kuliste lub jajowate, małe, o średnicy około 2,5 cm, bar­wy ciemnofioletowej lub purpurowej, czasem żółtej. Miąższ słodki. Pestka nie odstaje od miąższu.
Małe wymagania klimatyczne i glebowe, duża plenność i łatwość rozmnażania spowodowały duże rozpowszechnienie lubaszki. Śliwa japońska (Prunus triflora Rexb., syn. Prunus salicina Lindi.). Ojczyzną tej śliwy są Chiny, skąd 200—400 lat temu
wprowadzono ją do uprawy w Japonii, stamtąd do Kalifornii, a następnie do całych Stanów Zjednoczonych. Do Europy dosta­ła się niedawno z Ameryki i jest mało rozpowszechniona ze względu na nieodpowiednie dla niej warunki klimatyczne. Drzewa śliwy japońskiej dorastają do 10 m. Pędy są nagie, błyszczące, z brunatnoczerwoną korą. Liście są wydłużone, od­wrotnie jajowate, długości 6—10 cm, o brzegach podwójnie pił-kowanych, jaskrawozielone, z wierzchu nagie i błyszczące, z kępkami włosków na stronie dolnej. Kwiaty białe, o średnicy korony 1,5—2 cm, osadzone po 3. Owoce jajowate, o średnicy 2,5—5 cm, barwy żółtej, zielonej lub jasnoczerwonej. Jest mniej wytrzymała na mróz od poprzednich gatunków, zwła­szcza kwiaty, które rozwijają się bardzo wcześnie, przemarzają podczas wiosennych przymrozków. Zaletami jej są wczesne wcho­dzenie w okres owocowania, wczesne dojrzewanie owoców i plen­ność. Jest bardziej odporna na choroby i szkodniki. W Ameryce uprawia się 92 odmiany tego gatunku. Najczęściej spotykane od­miany to: Abundance, Burbank, Beauty, Santa Rosa, Wickson i Kelsey.
Śliwa Simona (Prunus simonii Carr.). Śliwa Simona nie wystę­puje w stanie dzikim. Wiadomo, że w 1863 r. wprowadzono ją do uprawy w Japonii, a w 1876 r. we Francji. W Ameryce jest również rozpowszechniona szeroko. Uprawia się ją zarówno dla celów konsumpcyjnych, jak i dekoracyjnych.

Ogólna charakterystyka odmian uprawnych
Cechy morfologiczne
Drzewo Drzewa śliwy domowej rosną na ogół silnie. Średnio silnym
wzrostem charakteryzują się np. odmiany Anna Spath, Książę Walii, silnym — Brzoskwiniowa, Kirka, a bardzo silnym Emma Leppermann i Renkloda Zielona.
Śliwy szybko formują korony, które wcześnie osiągają ostatecz­ną wielkość i kształt. Korony śliw mają pokrój: kulisty (Anna Spath, Kirka, Tragedia), kulisty spłaszczony (Renkloda Althana, Renkloda Zielona), kulistostożkowaty (Węgierka Łowicka), stożko­waty (Car, Węgierka Buhlerthalska), nieregularny (Ruth Gerstet-ter) lub nieregularny zwisający (Królowa Wiktoria). Korona może być zwarta (Car) lub rozłożysta (Brzoskwiniowa), zagęszcza­jąca się (Ontario, Renkloda Zielona) lub luźna (Kirka, Renkloda Althana), o konarach prostych (Anna Spath), ostro wzniesionych (Car), wygiętych (Kirka), zwisających (Królowa Wiktoria) lub krzyżujących się (Węgierka Zwykła). Konary są rozgałęzione silnie (Węgierka Zwykła), średnio silnie (Węgierka Wangen-heima), słabo (Car) lub nieregularnie (Renkloda Ulena). Wystę­pujące na nich krótkopędy są zazwyczaj ułożone gęsto (Węgierka Wangenheima) lub średnio gęsto (Renkloda Althana). Długopędy są silnie rozwinięte u takich odmian, jak Ruth Ger-stetter i Lowanka, natomiast krótkie — u Ontario, Mirabelka z Nancy i innych. Cienkie długopędy występują u Węgierki Zwykłej, a grube u Renklody Zielonej i Renklody Uleny. Barwa
Rys. 32. Typy pędów: 1 — krótkopęd; 2 — długopęd

długopędów jest brunatnofioletowa (Kirka, Anna Spath), ciemno--oliwkowo-brunatna (Car, Stanley) lub ciemnopurpurowa (Królo­wa Wiktoria, Renkloda Ulena). Renkloda Ulena ma też lśniące długopędy, matowe zaś występują u Węgierki Włoskiej. Długo-pędy niektórych odmian, np. Węgierki Zimmera, Ontario, są po­kryte włoskami lub są gładkie, np. u Węgierki Wangenheima i Liitzelsachskiej. Przetchlinki mogą występować na całym dłu-gopędzie lub tylko w dolnej albo górnej jego części, przy czym barwa przetchlinek bywa szara (Renkloda Ulena), czerwonawa (Washington) lub żółta (Mirabelka z Nancy).
U śliw występują typowe pączki kwiatowe zawierające 1—3 kwiaty. Pączki te powstają w kątach liści na długopędach i na krótkopędach. U wielu odmian w kątach liści może powstać kilka pączków (najczęściej 3). Są to pączki grupowe, przy czym wszy­stkie pączki mogą być kwiatowe albo środkowy pączek jest li­ściowy, a boczne są kwiatowe. Rzadziej bywa odwrotnie. Na pę­dach szkieletowych występują tylko pączki liściowe, na krótko­pędach — przeważnie pojedyncze pączki kwiatowe. Pod względem występowania pączków kwiatowych i liściowych odmiany śliw u nas rosnące można podzielić na dwie grupy:
pączki kwiatowe tworzą się na dwu- lub wieloletnich rozga­łęzionych krótkopędach; pączki grupowe występują rzadko; na pędach jednorocznych tworzą się pączki liściowe, z których w roku następnym rozwijają się pędy różnego typu i liście; da grupy tej należą renklody i Anna Spath;
pączki kwiatowe tworzą się na pędach jednorocznych i krótko­pędach; występują tu pączki grupowe; do grupy tej należą wę­gierki. Pączki kwiatowe są bardziej charakterystyczne od liściowych dla poszczególnych odmian i różnią się wielkością, kształtem oraz zakończeniem wierzchołka. Pod względem wielkości pączki kwia­towe dzielimy na trzy grupy: duże (Renkloda Ulena, Węgierka
Hys. 33. Jednoroczne pędy śliwy: 1 — z pączkami różnej wielkości, poje­dynczo rozmieszczonymi; 2 — z pączkami rozmieszczonymi po 2 lub 3
Wielka Cukrowa), średniej wielkości (Renkloda Zielona) i małe (Węgierka Zwykła, Węgierka Wangenheima). Kształt pączków jest kulisty lub prawie kulisty (Węgierka Wangenheima, Ren­kloda Zielona), owalny (Węgierka Zwykła, Ontario) lub jajowa­ty (Renkloda Althana). Wierzchołek pączka jest zakończony ostro (Lutzelsachska) lub tępo (Węgierka Zwykła, Brzoskwiniowa). Również ustawienie pączków na pędzie jest różne. Pączki przy­legające do pędu mają Car i Lowanka, średnio odstające od pędu — Węgierka Włoska i Ontario, a silnie odstające od pędu — Brzoskwiniowa i Ruth Gerstetter.
Liście śliw są mało pomocne przy oznaczaniu odmiany ze wzglę­du na dużą ich zmienność pod wpływem warunków zewnętrz­nych i położenia na pędzie. Charakterystyczną cechą jest stosu­nek długości do szerokości, który waha się od 100:40 do 100:80 mm. Kształt liścia jest eliptyczny (Renkloda Ulena, Kirka), szerokoeliptyczny (Car), wąskoeliptyczny (Węgierka Zwy­kła), eliptycznojajowaty (Renkloda Zielona), odwrotnie jajowaty (Stanley), okrągławy (Emma Leppermann). Podstawa blaszki li­ściowej jest zaokrąglona (Węgierka Zimmera), zwężona i zaokrą­glona (Stanley), zaostrzona (Królowa Wiktoria) lub nierówno za­rysowana (Renkloda Althana). Wierzchołek blaszki liściowej 160 krótko ścięty mają Car i Kirka, spiczasty — Renkloda Zielona Rys. 34. Kształty liści śliwy: 1 — Renkloda Althana; 2 — Renkloda Zie­lona; 3 — Ulena; 4 — Węgierka Włoska; 5 — Stanley

i Królowa Wiktoria, wydłużony i spiczasto zakończony — Stanley i Mirabelka z Nancy. Powierzchnia blaszki liściowej jest płaska (Węgierka Zwykła), lekko sfalowana (Ruth Gerstetter) lub misko-wato wgłębiona (Tragedia). Górna strona blaszki liściowej jest lśniąca (Renkloda Ulena, Lutzelsachska) lub matowa (Biihlerthal-ska). Na dolnej stronie liścia wzdłuż nerwów występuje słabsze lub silniejsze owłosienie. Brzeg blaszki liściowej jest pojedynczo i podwójnie ząbkowany (Renkloda Althana, Car) albo podwój­nie ząbkowana (Renkloda Ulena, Stanley), przy czym ząbkowa­nie może być ostre (Węgierka Zwykła) tępe (Królowa Wiktoria) lub karbowane (Ontario).
Ogonek liściowy jest krótki — 9—12 mm (Mirabelka z Nancy), średniej długości — 12—19 mm (Węgierka Zwykła) lub długi — 16—23 mm (Stanley). Na stronie górnej ogonka liściowego prze­biega rynienka, wzdłuż której często występują włoski (Biihler-thalska). W górnej części ogonka liściowego znajdują się gruczoł-ki w liczbie 1—3 (1—2 u Mirabelki z Nancy, 2 u odmiany Car, 2—3 u Brzoskwiniowej). Gruczołki mogą być małe (Buhlerthal-ska) lub duże (Renkloda Zielona). Są one umieszczone tuż przy nasadzie blaszki liściowej (Renkloda Ulena), po jednej stronie ogonka liściowego (Ruth Gerstetter) lub w górnej, jednej trzeciej części ogonka (Ontario). Czasem na drzewach będących w pełni owocowania gruczołki zanikają. Kształt gruczołków jest kulisty (Renkloda Zielona) lub kulisty spłaszczony (Car). Kwiaty (bada się je w trzy dni po rozwinięciu) poszczególnych odmian różnią się średnicą korony, układem płatków, ich barwą, kształtem, kształtem i owłosieniem działek kielicha, długością pręcików oraz owłosieniem słupka. Cechy te jednak nie pozwa­lają ściśle określić odmiany i mają raczej charakter pomocniczy. Najmniejszą średnicę korony (21—24 mm) mają mirabelki (Mi­rabelka Flotowa), średnią (25—29 mm) — Lutzelsachska, a naj­większą (33—38 mm) — renklody. Płatki korony zachodzą na siebie (Ontario), stykają się (Lowanka) lub są od siebie odda­lone (Anna Spath). Działki kielicha są owłosione (Węgierka Wan-genheima) lub nagie (Renkloda Ulena). Pręciki w liczbie 20—


Rys. 35. Różne typy kwiatu śliwy: 1 — Ruth Gerstetter; 2 — Renkloda Zielona; 3 — Renkloda Althana, 4 — Kirka; 5 — Mirabelka; 6 — Car; 7 — Brzoskwiniowa; 8 — Węgierka

Owoc
28 ułożone są w 3 okółkach i są albo jednakowej wysokości ze słupkiem (Lutzelsachska), wyższe od słupka (Węgierka Wangen-heima) lub niższe (Renkloda Ulena). Słupek jest nieowłosiony (Lutzelsachska) lub pokryty włoskami (Washington). Szypułka kwiatu jest owłosiona (Car) lub gładka (Renkloda Althana). Bar­wa kwiatów waha się od czysto białej (Mirabelka Flotowa) po­przez kremową (Węgierka Włoska), żółtozieloną (Anna Spath) i żółtawą (Renkloda Ulena) do jasnozielonej (Węgierka Zwykła).
Rys. 36. Przekrój po­dłużny śliwki: 1 — egzokarp; 2 — me­zokarp; 3 — endo­karp; 4 — nasienie; 5 — liścienie; 6 — dno kwiatowe
W owocu śliwy można rozróżnić trzy war­stwy: 1) warstwę zewnętrzną (egzokarp), sta­nowiącą barwną skórkę owocu; 2) warstwę mięsistą (mezokarp), stanowiącą część jadał ną owocu; 3) twardą warstwę (endokarp), zbudowaną z komórek kamiennych, okrywa­jącą nasienie. W miejscu zrośnięcia się owocolistka na owocu występuje szew umieszczony w bruździe, która w postaci mniej lub bardziej wyraźnego zagłębienia przebiega na stronie brzusznej owocu i dzie­li owoc na dwie części symetryczne lub nie­symetryczne. Strona przeciwna stronie brzusznej nazywa się grzbietową. Stron owocu, na której znajduje się zagłębienie szypułkowe, nazywamy przyszypułkową, tę zaś, na której jest zaznaczony znak po opa­dłej szyjce słupka, przysłupkową. Odległość między zagłębieniem szypułkowym i naj­wyższym wzniesieniem na stronie przysłup-kowej określamy jako wysokość owocu, od­ległość między stronami bocznymi nazywamy szerokością owocu, odległość zaś między stroną szwu (stroną brzuszną) i krawędzią
strony grzbietowej — grubością owocu.
Wielkość owocu jest cechą stałą odmian, chociaż pewne różnice w obrębie jednej odmiany mogą być spowodowane warunkami klimatycznymi, agrotechnicznymi oraz liczbą owoców na drze­wie. Wielkość owoców można wyrazić ich ciężarem, który waha się u poszczególnych odmian od 10 do 50 g, można też wyrazić ją za pomocą średniego wymiaru, obliczonego według wzoru: wysokość + szerokość + grubość

/Na tej podstawie podzielono owoce na: małe, których wymiar
nie przekracza 30 mm; średniej wielkości, których wymiar wy-
nosi 30—38 mm; duże, których wymiar wynosi 38—45 mm. Naj-
mniejsze owoce mają mirabelki, średniej wielkości — węgierki,
duże — renklody, niektóre śliwy owalne i jajowe.
Kształt owoców jest cechą stałą i bywa: kulisty (Renkloda Zie-
lona), kulisty spłaszczony (Renkloda Althana), owalny (Car),
owalny wydłużony (Anna Spath) lub jajowaty (Lowanka). Róż-
nica między kształtem owalnym i jajowatym polega na tym, że
owoce jajowate są najszersze bliżej szypułki lub wierzchołka,
a nie w połowie. O kształcie owocu decyduje przede wszystkim
-osunek wysokości do szerokości i grubości, a także wykształce-
nie strony brzusznej owocu, grzbietowej, przyszypułkowej i przy-
słupkowej. Każda z wymienionych stron owocu może być albo
ścięta płasko lub wypukła, równomiernie lub tylko na pewnym
odcinku.

Zagłębienie szypułkowe znajduje się pośrodku strony przyszy­pułkowej lub bliżej strony brzusznej (Kirka, Brzoskwiniowa)

albo też bliżej strony grzbietowej (niektóre węgierki). Dla zagłę­bienia szypułkowego charakterystyczny jest zarys — okrągły lub owalny, a ponadto jego szerokość i głębokość oraz obrzeżenie, które może być wyraźnie lub słabo zaznaczone, gładkie lub prze­rywane od strony bruzdy.
Szypułkę owocu charakteryzują następujące cechy: długość, gru­bość, barwa, ordzawienie i sposób zrośnięcia się z owocem. Naj­większe znaczenie taksonomiczne ma długość szypułki, która waha się od 8 do 30 mm, oraz owłosienie. Szypułkę nagą ma Kirka, a owłosioną Królowa Wiktoria.
Bruzda, w której jest umieszczony szew, przebiega od zagłębie­nia szypułkowego do znaku posłupkowego. Głębokość i szerokość bruzdy, jak również jej zabarwienie są u śliw bardzo zróżnico­wane. Bruzda może być płytka (Renkloda Althana), średnio głę­boka (Car) lub bardzo głęboka (Washington). Bruzda bywa cz sem głębsza przy szypułce, a płytsza przy śladzie przysłupk wym (Brzoskwiniowa). Bruzda dzieli owoc na dwie części sym tryczne (Lutzelsachska) lub niesymetryczne (Brzoskwiniowa). Znak posłupkowy, czyli pozostałość po odpadnięciu szyjki słupka, jest różnej wielkości i różnego kształtu (okrągły, owalny, trój­kątny). Jest on umieszczony na końcu bruzdy lub z boku, we wgłębieniu (Ruth Gerstetter), na wypukłości (Lutzelsachska) lub płasko (Brzoskwiniowa). Cechy te można porównywać tylko u owoców całkowicie dojrzałych.
Skórka ma barwę typową dla odmiany. Pod tym względem owoce śliw można podzielić na kilka grup: 1) zielone (Renkloda Zielo­na, Ontario); 2) żółte (Mirabelka Flotowa, Żniwka); 3) żółtoczer-wone (Emma Leppermann); 4) czerwone (Królowa Wiktoria); 5) fioletowoczerwone (Renkloda Althana, Brzoskwiniowa); 6) czer-wononiebieskie (Anna Spath); 7) granatowe (węgierki). Inten­sywność barwy zależy w dużym stopniu od dojrzałości owocu i od nasłonecznienia. Skórka jest pokryta woskowym nalotem barwy białej, niebieskiej lub jasnofioletowej, który jednak nie ma znaczenia przy określaniu odmian, lecz świadczy tylko o świeżości owocu. Na skórce występują jasne lub brunatne plam­ki albo kreski, zlewające się niekiedy w większe plamy. Ich kształt, wielkość i barwa oraz rozmieszczenie są charakterystycz­ne dla odmiany. Innymi cechami skórki są grubość, elastyczność, odchodzenie od miąższu i smak, który jest charakterystyczny dla danej odmiany, choć w dużej mierze zależy od dojrzałości owocu. Smak ten może być kwaśny, cierpki lub gorzkawy. Miąższ u owoców dojrzałych ma barwę zielonożółtą (Anna Spath), złotożółtą (mirabelki), pomarańczowożółtą (Żniwka) lub czerwonożółtą (Lowanka). Konsystencja miąższu owocu dojrzałe­go może być zwarta, chrząstkowata (węgierki) lub luźna (galare­towata (Renkloda Ulena). Ponadto miąższ różni się soczystością. Rozróżniamy też odmiany o smaku bardziej słodkim (renklody) lub bardziej kwaskowym (węgierki). Miąższ śliwek charaktery­zuje się także aromatem — silniejszym (Renkloda Zielona) lub słabszym (Tragedia). Odchodzenie miąższu od pestki jest ważną cechą odmianową, która jednak zależy nie tylko od stopnia doj­rzałości, ale i od stanowiska oraz gleby. 164 Wielkość pestki, określana trzema wymiarami: wysokością, sze-

Rys. 39. Pestka śliwy widziana z boku, od strony lica (na lewo); od stro­ny brzusznej (na prawo): 1 — zmarszczki przyboczne; 2 — podstawa szy-pulki; 3 — bruzda boczna; 4 — szew brzuszny; 5 — rynienki boczne; 6 — zmarszczka boczna; 7 — szew grzbietowy; 8 — żebro

rokością i grubością, jest na ogół stałą cechą odmianową. Rów­nież stosunek ciężaru pestki do ciężaru owocu jest ważną cechą odmianową. Na stronie brzusznej pestki, tj. przylegającej do bruzdy owocu, występują zazwyczaj trzy żebra, z których środko­we jest lepiej wykształcone od bocznych. Między żebrami są dwie bruzdy różnej głębokości i szerokości. U niektórych odmian (Car) na środkowym żebrze występuje grzebień lub ostroga. Przeciwną stronę pestki nazywamy grzbietową. Na stronie grzbie­towej są dwa żebra, pomiędzy którymi jest jedna bruzda. Żebra u jednych odmian są ostre, u innych bardziej tępe. Od strony szypułki jest podstawa pestki, a jej wierzchołek od strony znaku posłupkowego. Strony boczne pestki nazywamy licami. Lica są płaskie lub wypukłe i mają kształt okrągły (renklody), owalny (mirabelki), jajowaty (węgierki) i mogą być u podstawy lub przy wierzchołku ścięte, zaokrąglone lub ostro zakończone. Powierzch-lic jest zwykle chropowata, siatkowana, pokryta jamkami lub uwypukleniami, czasem bardziej gładka. O kształcie pestki de­cyduje nie tylko kształt lic, ale też ich uwypuklenie, które wy­stępuje w środku pestki( Brzoskwiniowa), bliżej strony szypułko-(węgierki) lub bliżej strony przysłupkowej (Anna Spath). ażną cechą odmianową jest łatwość odchodzenia pestki od ' ższu, ale cecha ta zależy także od warunków klimatycznych glebowych oraz agrotechniki.

Właściwości biologiczne odmian i ich znaczenie gospodarcze
Ze względu na porę kwitnienia śliwy dzielimy na 3 grupy: wcze- Kwitnienie śnie kwitnące, o średniej porze kwitnienia i późno kwitnące (tab. 17). W poszczególnych latach mogą nastąpić różnice w kwitnieniu dochodzące nawet do paru tygodni.
Śliwy są zapylane przez owady, głównie pszczoły. Wśród odmian Zapylanie śliw występują odmiany samopylne, obcopylne i częściowo samo-pylne. Przy zakładaniu sadów śliwowych z odmian obcopylnych należy tak dobierać odmiany, aby ich kwitnienie przypadło na ten sam okres (tab. 19). Badania Craina wykazały, że wśród śliw istnieje również intersterylność, która nie zawsze jest wza­jemna. Na przykład uzyskano pozytywne wyniki zapylając pył­kiem Renklody Zielonej odmiany President i Late Orange, na­tomiast pyłek tych odmian nie zapylał Renklody Zielonej. Śliwy wchodzą w okres owocowania od 2 do 8 roku po posa- Owocowanie dzeniu. Wcześnie zaczynają owocować (2—3 rok po posadze­niu) — Stanley, Królowa Wiktoria i Riwersa Wczesna. Późne owocowanie (8 rok po posadzeniu) stwierdzono u Węgierki Wło­skiej, Węgierki Zwykłej i Renklody Zielonej. Węgierki szcze­pione na podkładkach wegetatywnych (Common Mussel, Pershore) oraz na Węgierce Wangenheima rozpoczynają owocować nieco wcześniej.

Lp. Odmiana Zapyla odmiany Zapylana przez odmiany
1. Brzoskwiniowa 3, 4, 6.
2. Jefferson 5, 6. 3, 7, 11.
3. Kirka 1,2. 5. 12.
4. Mirabelka Flotowa 1,5. 3, 5, 6, 12.
5. Renkloda Althana 3, 4, 6, 7, 10. 2, 3, 6, 11.
6. Renkloda Zielona 1,5. 2, 5, 6, 12.
7. Ruth Gerstetter 2, 11, 12. 5, 11, 12.
8. Tragedia 5, 11, 12. 9, 14.
9. Wczesna z Esslingen 8, 12. 16, 17, 18.
10. Węgierka z Agen 13. 5, 15.
11. Lutzelsachska 2, 5, 7. 2, 7, 8.
12. Węgierka Zimmera 3, 4, 6, 7. 7, 14, 15, 17, 18.
13. Washington — 5, 10.
14. Renkloda Ulena 2, 3, 4, 5, 6, 8, 12. odmiana samopylna
15. Królowa Wiktoria 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12. odmiana samopylna
16. Węgierka Włoska 6, 9. odmiana częściowo
samopylna
17. Węgierka Zwykła 6, 9, 12. odmiana samopylna
18. Węgierka Wangenheima 9, 12. odmiana samopylna
Wykaz odmian obcopylnych i najlepszych dla nich zapylaczy TABELA 18
Odmiany śliw owocują w większości corocznie. Do odmian prze­miennie owocujących należą: Anna Spath, Kirka, Riwersa Wcze­sna, Węgierka Wangenheima, Węgierka Wczesna, Węgierka Wiel­ka Cukrowa i Królowa Wiktoria. Skłonność do owocowania prze-"ennego wykazują odmiany: Książę Walii, Renkloda Ulena i Renkloda Zielona.
Badania przeprowadzone w trzech rejonach Polski przez pracow­ników naukowych Instytut Sadownictwa (Jackiewicz, Michalski Wawrzyniak, Makosz, Kubasiewicz, Sonta) wykazały, że okres od kwitnienia do zbioru owoców u poszczególnych odmian jest różny i wynosi:

odmiana
Lützelsachska — dni
89—105
Wczesna z Esslingen — 87—105
Węgierka Wczesna — 93—123
Węgierka Wielka Cukrowa — 105—130
Węgierka Bühlerthalska — 104—126
Renkloda Althana — 100—128
Kirka — 110—123
Węgierka Wangenheima — 109—130
Stanley — 107—130
Węgierka Zwykła — 121—150
Węgierka Włoska — 114—147
Anna Späth — 128—154
Na podstawie tych samych badań stwierdzono, że termin zbioru
owoców zależy od warunków przyrodniczych rejonu, w którym
dane odmiany są uprawiane, natomiast kolejność dojrzewania odmian w różnych latach nie ulega zmianie (tabl. 19).
Plenność Wysokość plonu poszczególnych odmian jest różna zależnie od rejonu (tab. 20).
Analizując plony badanych odmian od początku wejścia drzew w okres owocowania podzielono odmiany na 4 grupy różniące się wysokością plonów, oddzielnie dla okresu wstępnego owocowa­nia i pełni owocowania (tab. 21).

Lützelsachska 7.V1II - - 18.VIII 2.VIII- - 19.VIII 6.VIII - - 22.VIII
Wczesna z Esslingen 8.VIII - - 19.VIII 11.VIII - - 29 .VIII 8.VIII - - 28.VIII
Węgierka Wczesna 17.VIII - -4.IX 17.VIII - - 10.IX 23.VIII - - 18.IX
Węgierka Bühlerthal-
ska 28.VIII - -7.IX — 28.VIII - - 20.IX
Wę gierka Wielła
Cukrowa 24.VIII - - 1.IX 26.VIII - - 10.IX 28.VIII - -21.IX
Renkloda Althana 25.VIII - - 4.IX 22.VIII - - 13.IX 31.VIII- -21.IX
Kirka 26.VIII - - 7.IX 26.VIII - - 16.IX 1.IX - - 4.X
Węgierka Wangenhei-
ma 26.VIII - - 15.IX 26.VIII - - 25.IX 6.IX - - 2.X
Stanley — 29.VIII - - 27.IX —
Węgierka Włoska 16.IX - - 30.IX 15.IX - - 6.X 12.IX - -20.X
Węgierka Zwykła 16.IX - - 30.IX 8.IX - - 4.X 14.IX - - 18.X
Anna Späth 21.IX - - 31.IX 15.IX - - 13.X 23.IX - -20.X
Odmiana Podkarpacie Kielecczyzna Pomorze Gdańskie

Terminy zbioru owoców TABELA 19

Odmiana Podkarpacie Kielecczyzna Pomorze Gdańskie
Lützeisachska 146,6 154,4 182,0
Wczesna z Esslingen 179,5 171,7 317,0
Węgierka Wczesna 171,0Ť 254,7 261,3
Węgierka Bühlerthalska 183,6 — 201,2
Węgierka Wielka Cukrowa 229,9 293,0 347,4
Renkloda Althana x 258,2 304,0 413,9
Kirka 160,3 211,1 310,2
Węgierka Wangenheima 419,1 494,6 439,2
Stanley — 324,0 —
Węgierka Włoska 218,6 261,4 310,3
Węgierka Zwykła 307,8 260,9 271,9
Anna Späth 262,5 252,3 363,3
Sumaryczne plony z 4 lat (w kg z drzewa)
TABELA 20
Plenność odmian śliw w poszczególnych okresach owocowania
TABELA 21
Okres owocowania Plony niskie Piony wysokie
Owocowanie wstępne Węgierka Zwykła Węgierka Włoska
Lützeisachska Węgierka Wczesna z Wangenheima Esslingen
Anna Späth Renkloda Al-
thana Kirka
Owocowanie pełne
Węgierka Węgierka
Wczesna Wielka Cu-
Wczesna z krowa
Esslingen Węgierka
Lützeisachska Włoska
Kirka Anna Späth
Węgierka Renkloda Al-
Wangenheima thana
Stanley Węgierka
Zwykła

Na podstawie wyżej podanych wyników można stwierdzić, że w omawianych trzech rejonach Polski najlepiej owocują nastę­pujące odmiany: na Podkarpaciu — Węgierka Wangenheima i Węgierka Zwykła, na Kielecczyźnie — Węgierka Wangenheima, Renkloda Althana i Stanley, na Pomorzu Gdańskim — Węgier­ka Wangenheima, Węgierka Włoska, Renkloda Althana, Kirka i inne. Wytrzymałość na mróz uprawianych u nas odmian badano po Wytrzymałość surowej zimie 1962—1963 (Rejman, Jackiewicz) w różnych re- na mróz jonach Polski. Najniższe temperatury wystąpiły w środkowej i wschodniej części Polski, na zachodzie były wyższe. Oceniano ogólny stan drzewa jesienią 1963 r. po zakończeniu pierwszego okresu wegetacyjnego po surowej zimie. Stosowano skalę 6-stop-niową. Najwyższe oceny (wysoka wytrzymałość na niskie tem­peratury) uzyskały odmiany: Węgierka Wczesna, Węgierka Wan­genheima, Węgierka Włoska, Renkloda Zielona, Anna Spath, Wę­gierka Wiedeńska, Książę Walii, Węgierka Wielka Cukrowa, Kró­lowa Wiktoria, Siewka Ponda, Emma Leppermann, Car. Do odmian, które uzyskały najniższe oceny, należały: Brzoskwi­niowa, Kirka, Stanley, Ruth Gerstetter, Węgierka Zwykła, Ren­kloda Althana, Węgierka Łowicka, Liitzelsachska, Lowanka. Z badań tych wynikło, że dobre przezimowanie śliw zależało nie

Odporność na choroby i szkodniki

Wymagania
glebowe
i klimatyczne
tylko od temperatury, ale przede wszystkim od stanowiska. Naj­silniejsze przemarznięcie obserwowano w sadach na bardzo niskich stanowiskach, gdzie w roku poprzedzającym surową zimę występował nadmiar wody.
Najgroźniejszą chorobą śliw jest szarka, czyli ospowatość śliw. Poraża głównie Węgierkę Zwykłą, przy czym najczęściej w du­żych sadach założonych z drzew pochodzących ze szkółek. Sto­sunkowo wysoką odporność na tę chorobę wykazały odmiany: Węgierka Wczesna, Książę Walii, Stanley, Węgierka Buhlerthal-ska i Prune d'Agen. Bardzo wrażliwymi na brunatną zgniliznę drzew pestkowych są odmiany: Emma Leppermann, Książę Walii, Lowanka i Królowa Wiktoria, a odpornymi — Stanley, Węgierka Zwykła i Anna Spath. Najgroźniejszymi szkodnikami śliw są: owocnica żółtoroga, owo­cówka śliwkóweczka, misecznik śliwowy, mszyca śliwowo-trzci-nowa i przędziorek owocowiec. Dotychczas brak jest danych co do stopnia zaatakowania odmian przez te gatunki, stwierdzono jednak, że owocówka śliwkóweczka atakuje głównie Węgierkę Włoską.
Na wysokość plonu i dobrą jakość owoców śliw wpływa żyzna i zasobna w wodę gleba oraz ciepłe, osłonięte od wiatru stano­wisko. Duże wymagania pod tym względem mają odmiany: Anna Spath, Kirka, Liitzelsachska, Brzoskwiniowa, Renkloda Althana,, Renkloda Zielona i Renkloda Ulena, Lowanka, Królowa Wikto­ria oraz Węgierka Włoska i Węgierka Wangenheima. Stosunko­wo małe wymagania co do gleby i stanowiska mają Żniwka i Książę Walii.
Cechy gospodarcze owoców
Do cech gospodarczych owoców należy przede wszystkim zali­czyć wyrównanie pod względem wielkości, wartości smaków i użytkowe oraz wytrzymałość na transport.
Wyrównanie Odmiany dające plony średnie lub niskie oraz owocujące reg larnie i corocznie mają owoce najbardziej wyrównane. Do taki odmian można zaliczyć: Renklodę Althana, Renklodę Zielo i Węgierkę Włoską. Odmiany bardzo obficie owocujące maj w plonie duży procent owoców drobnych i niekształtnych (W gierka Wangenheima). Owoce dość wyrównane co do wielkość' a mało wyrównane co do kształtu ma Królowa Wiktoria.
Wartości Owoce śliw dzielimy na deserowe i przerobowe, chociaż ścis"
smakowe podział jest trudny, ponieważ owoce deserowe mogą mieć zasx
i użytkowe sowanie w przetwórstwie.
Do odmian o owocach wybitnie deserowych można zaliczyć: Ren kłodę Althana, Renklodę Zieloną, Kirkę i Węgierkę Włoską. Bar dzo smacznymi owocami odznaczają się: Węgierka Zwykła, W gierka Łowicka, Węgierka Wczesna, Renkloda Ulena, Brzoskwi niowa i Królowa Wiktoria. Mierny smak mają owoce odmia Anna Spath, Lowanka, Emma Leppermann, Ruth Gerstette Książę Walii, Tragedia i Stanley. Smak owoców zależy nie tylk od odmiany, ale i od warunków klimatycznych (nasłoneczni 170 nia, temperatury, opadów) oraz glebowych. Na przykład Renkl da Ulena na glebach zimnych, zwięzłych lub suchych ma owoce niesmaczne. Na jakość owoców mają również wpływ zabiegi agro­techniczne regulujące owocowanie. Owoce wyrośnięte są smacz­niejsze niż drobne.
Największe zastosowanie w przetwórstwie mają owoce Węgierki Zwykłej, nadające się na susz, mrożonki, kompoty, powidła, dże­my i soki pitne. Doskonałe kompoty uzyskuje się także z owo­ców Renklody Zielonej i Renklody Althana. Równie dobre są kompoty z owoców mirabelek, odmiany Car i Riwersa Wczesnej. Na dżemy natomiast doskonale nadają się owoce Żniwki, ren-klod oraz odmiany Stanley. Owoce duże, np. Lowanki, są nie­odpowiednie na kompoty. W dużym stopniu zależna jest od konsystencji miąższu i wła- Wytrzymałość ściwości skórki. Owoce o miąższu zwartym lepiej znoszą tran- na transP°rt sport (węgierki, Stanley) niż owoce o miąższu miękkim, luźnym i soczystym (renklody). Owoce o cienkiej skórce i barwie jasno­zielonej lub żółtozielonej (Renkloda Zielona) gorzej znoszą tran­sport. Dlatego też w rejonach odległych od rynku zbytu należy uprawiać przede wszystkim węgierki.
Klasyfikacja pomologiczna
W Polsce — na podstawie systematyki Hegiego i Ródera — sto­suje się nieco bardziej uproszczony podział odmian na 5 grup:
mirabelki (Mirabelka Flotowa, Mirabelka z Nancy);
renklody i śliwy okrągłe (Renkloda Ulena, Ontario);
śliwy jajowe (Jajowa Żółta, Źniwka);
śliwy owalne (Car, Anna Spath);
węgierki (Węgierka Zwykła, Węgierka Włoska). Charakterystykę poszczególnych grup podano w tab. 22.